یزدفردا
پایگاه خبری و تحلیلی
چشمهای بیدار فناوری برای نجات آخرین یوزهای ایران
یزدفردا؛ منطقه حفاظت شده میاندشت در جاجرم خراسانشمالی این روزها روایت تازهای از همزیستی علم و طبیعت را به تصویر کشیده است؛ جایی که فناوری، بیوقفه و خاموش، نگهبان آخرین یوزهای ایران شده تا شاید امید به ماندگاری این میراث کمنظیر برای نسلهای آینده زنده بماند.
به گزارش پایگاه خبری یزدفردا؛ پناهگاه حیات وحش میاندشت نه تنها یکی از مهمترین ذخیرهگاههای طبیعی کشور است، بلکه به عنوان یکی از آخرین زیستگاههای یوزپلنگ آسیایی، اهمیت ملی و حتی جهانی دارد.
از همین رو هر اقدام حفاظتی در این منطقه، فراتر از یک برنامه استانی، بخشی از تلاش برای حفظ میراث طبیعی ایران محسوب میشود.
استفاده از سامانههای هوشمند، هزینههای عملیاتی حفاظت را در بلندمدت کاهش میدهد و امکان مدیریت بهتر منابع انسانی را فراهم میسازد
سالها حفاظت از مناطق تحت مدیریت محیط زیست بر پایه گشتهای میدانی، استقرار نیروهای انسانی و پایشهای سنتی انجام میشد؛ روشی که علاوه بر هزینههای بالا، خطرات متعددی را نیز متوجه محیطبانان میکرد. اکنون فناوریهای نوین در حال تغییر این معادله هستند.
دوربین نصب شده در میاندشت با قابلیت چرخش ۳۶۰ درجه و بزرگنمایی بسیار بالا، امکان رصد شبانهروزی بخش وسیعی از منطقه را فراهم میکند.
این فناوری علاوه بر افزایش سرعت واکنش به تخلفات احتمالی، دقت پایش را نیز به شکل محسوسی ارتقا میدهد و میتواند نقش بازدارنده موثری در مقابله با شکارچیان غیرمجاز داشته باشد.
کارشناسان معتقدند استفاده از سامانههای هوشمند، هزینههای عملیاتی حفاظت را در بلندمدت کاهش میدهد و امکان مدیریت بهتر منابع انسانی را فراهم میسازد.
در شرایطی که گستردگی مناطق تحت حفاظت با محدودیت نیروهای محیطبانی همراه است، فناوری میتواند شکاف موجود میان نیازهای حفاظتی و امکانات اجرایی را تا حد زیادی جبران کند.
افزایش مسوولیت با افزایش مشاهده یوزها
اهمیت این اقدام زمانی بیشتر نمایان میشود که آمار مشاهده یوزپلنگ در میاندشت مورد توجه قرار گیرد. امسال تاکنون چهار مورد مشاهده و تصویربرداری از یوزها ثبت شده که شامل مشاهده خانواده ۶ نفره «هلیا»، مشاهده «تلما» و نیز ثبت حضور ۲ فرد دیگر یوزپلنگ بوده است. سال گذشته نیز ۱۲ مورد مشاهده این گونه ارزشمند در منطقه گزارش شد.
بهرهگیری از فناوریهای پایش هوشمند، دوربینهای پیشرفته و سامانههای نظارتی آنلاین، یکی از موثرترین راهکارها برای حفاظت از گونههای در معرض خطر انقراض است
افزایش ثبت مشاهدات را میتوان نشانهای امیدوارکننده از پویایی زیستگاه و تداوم حضور این گونه در منطقه دانست، اما در عین حال مسئولیت دستگاههای حفاظتی را نیز سنگینتر میکند.
هرچه احتمال حضور یوزها بیشتر باشد، ضرورت حفاظت دقیقتر از قلمرو، منابع غذایی و امنیت زیستگاه آنان نیز افزایش مییابد.
برای تامین و نصب نخستین دوربین هوشمند حفاظتی در میاندشت، ۱۰ میلیارد ریال اعتبار هزینه شده است. اگرچه این رقم در نگاه نخست قابل توجه به نظر میرسد، اما در مقایسه با ارزش زیستی منطقه و هزینههای ناشی از تخریب زیستگاه یا کاهش جمعیت گونههای در معرض خطر، سرمایهگذاری قابل دفاعی محسوب میشود.
مسوولان محیط زیست استان نیز اعلام کردهاند در صورت تامین اعتبار، نصب دوربین دوم برای پوشش سطح گستردهتری از منطقه در دستور کار قرار خواهد گرفت؛ اقدامی که میتواند شبکه نظارتی هوشمند را تکمیلتر کند.
الگویی برای سایر مناطق حفاظتشده
هوشمندسازی حفاظت از میاندشت را میتوان آغاز مسیری دانست که در صورت موفقیت، قابلیت تعمیم به سایر مناطق تحت مدیریت محیط زیست خراسان شمالی و حتی دیگر استانهای کشور را خواهد داشت.
تجربههای جهانی نیز نشان داده است که بهرهگیری از فناوریهای پایش هوشمند، دوربینهای پیشرفته و سامانههای نظارتی آنلاین، یکی از موثرترین راهکارها برای حفاظت از گونههای در معرض خطر انقراض است.
امروز که یوز آسیایی بیش از هر زمان دیگری به حمایت و مراقبت نیاز دارد، ورود فناوری به عرصه حفاظت از زیستگاههای طبیعی، تنها یک انتخاب نیست؛ ضرورتی است که میتواند شانس بقای این گربهسان کمنظیر را برای نسلهای آینده افزایش دهد.
میاندشت اکنون به آزمایشگاه حفاظت هوشمند حیات وحش تبدیل شده است؛ جایی که فناوری و محیط زیست برای حفظ یکی از ارزشمندترین نمادهای تنوع زیستی ایران در کنار یکدیگر قرار گرفتهاند.
مجموعه میاندشت شامل پناهگاه حیات وحش میاندشت و پارک ملی ضامن آهو با مساحتی بیش از ۸۵ هزار هکتار دومین زیستگاه پرجمعیت آهو در کشور و یکی از بهترین زیستگاه های یوزپلنگ آسیایی محسوب میشود.
میاندشت شهرستان جاجرم زیستگاه حیات وحش شاخصی مانند آهو، گربه وحشی، کاراکال، کفتار، هوبره، قوچ و میش وحشی و زاغ بور است.